Jeopolitik Gerilimler Euro Bölgesi Ekonomisini Nasıl Etkiliyor?
Avrupa ekonomisi, son dönemde yaşanan jeopolitik gerilimlerin ve özellikle Orta Doğu’daki ticaret yollarındaki kesintilerin ağır yükünü taşıyor. Avrupa genelinde yayınlanan en güncel aylık ekonomik göstergelerden biri olan Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri, Euro Bölgesi’nde iş faaliyetlerinin Ekim 2023’ten bu yana kaydedilen en hızlı daralma temposuna girdiğini ortaya koydu.
Bu verilere göre, Avrupa ekonomisi sadece bir büyüme yavaşlaması değil, aynı zamanda yapısal zorluklarla karşı karşıya. S&P Global Market Intelligence Başekonomisti Chris Williamson, Mayıs ayı öncü PMI anketini yorumlarken, Orta Doğu’daki savaşın Euro Bölgesi ekonomisine giderek daha ağır bir maliyet yüklediğini belirtti.
Williamson’a göre, üretim endeksi üst üste iki aydır daralıyor. Bu daralma hızı ise son iki buçuk yılı aşkın süren dönemde en yüksek seviyeye ulaştı. S&P Global Öncü Euro Bölgesi Bileşik PMI Üretim Endeksi, Nisan ayındaki 48,8’den Mayıs ayında 47,5’e gerileyerek son 31 ayın en düşük seviyesine indi. Bu düşüş, büyüme ile daralma arasındaki kritik eşik kabul edilen 50,0 seviyesinin altında ikinci ayı işaret etti.
Özellikle Euro Bölgesi üretiminin büyük bir kısmını oluşturan hizmet sektörü, bu ekonomik şoklardan en ağır etkilenen kesim oldu. Hizmetler için öncü PMI verisi, 47,6’dan 46,4’e gerileyerek Şubat 2021’den bu yana görülen en kötü seviyeye indi. Bu düşüşün temel nedenlerinden biri olarak, savaşın tetiklediği hayat pahalılığı patlaması gösterildi. Artan enerji fiyatları yoluyla hanehalklarının harcama gücü aşındığı ve bunun hizmet talebini olumsuz etkilediği vurgulandı.
İmalat sanayi endeksi 51,4 ile görece daha dirençli kalsa da, yeni siparişlerdeki düşüşler ivmenin zayıfladığını gösterdi. Bu genel tablo, Avrupa ekonomisinin sadece bir yavaşlama döneminde değil, aynı zamanda yüksek enflasyon ve jeopolitik risklerin yarattığı karmaşık bir baskı altında olduğunu gözler önüne seriyor.
Fransa’da En Sert Daralma Gözlemlendi
Verilerdeki en kaygı verici tablo ise Fransa’dan geldi. Bileşik PMI, Nisan ayındaki 47,6 seviyesinden Mayıs ayında 43,5’e çakılarak ekonomistlerin beklentilerinin oldukça altına indi. Bu sert düşüş, ülkenin ekonomik kırılganlığını gözler önüne serdi.
S&P Global Market Intelligence Kıdemli Ekonomisti Joe Hayes, Fransa için Mayıs ayı PMI anketinin son derece vahim bir tablo çizdiğini ifade etti. Petrol fiyatlarındaki şokun enflasyonist etkisinin yayılmaya devam etmesi nedeniyle hem imalatta hem de hizmetlerde fiyat endekslerinin yeniden yükselişe geçtiği belirtildi.
Fransız ekonomisine ağırlığını koyan hizmet faaliyeti endeksi, 46,5’ten 42,9’a gerileyerek son 66 ayın en düşük seviyesine indi. Nisan ayında kısa süreli bir toparlanma gösteren imalat üretimi de sert biçimde tersine döndü ve daralma bölgesine geri çekildi.
Şirketler, bu düşüşün nedenini doğrudan jeopolitik maliyetlere bağladı. Hayes, genel fiyat düzeyindeki geniş çaplı artışın talebin daha da tahrip olması riskini artırdığını kaydetti. Özellikle özel sektörde yeni siparişlerin çakılması, Euro Bölgesi’nin ikinci büyük ekonomisi için resesyon riskinin somut biçimde yükseldiğine dair net bir işaret olarak yorumlandı.
Almanya Duraksıyor, Enflasyon Şoku Yayılıyor
Birliğin sanayi motoru kabul edilen Almanya da bu ekonomik süreçten muaf değil. Bileşik PMI, sınırlı bir yükseliş göstererek son iki ayın zirvesine ulaşsa da, hâlâ belirgin biçimde daralma bölgesinde kalmayı sürdürdü.
İmalat PMI ise 49,9 ile son dört ayın en düşük seviyesine geriledi. Fabrika üretimindeki büyüme neredeyse durma noktasına gelirken, yeni siparişlerde düşüşler yaşanması dikkat çekti. Şirketlerin istihdam kesintlerini de daha agresif bir biçimde artırmaya başladığı belirtildi.
Ekonomik veriler sadece büyüme cephesini değil, aynı zamanda enflasyon baskısını da gösteriyor. Euro Bölgesi genelinde girdi maliyetlerindeki enflasyon art arda yedinci ayda hızlanarak son üç buçuk yılın zirvesine ulaştı. Mal ve hizmet fiyatları ise son 38 ayın en hızlı artışını kaydetti.
Bu veriler ışığında, Avrupa Merkez Bankası (ECB) politika yapıcılar için derinleşen bir ikilemle karşı karşıya kaldı. Para piyasaları, ECB’nin faiz politikasına ilişkin beklentilerini yüksek tutarak, yıl sonuna kadar ek artışlar fiyatlıyor. Bu durum, büyüme verilerinin hızla bozulmasıyla birlikte, merkez bankası önünde zorlu bir denge kurma gerekliliğini ortaya koyuyor.
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı gibi kritik geçitlerde yaşanan kesintilerin yarattığı maliyetler artık sadece jeopolitik bir manşet olmaktan çıkmış; doğrudan Euro Bölgesi’nin reel ekonomisine yansıyarak, bölgenin ekonomik faaliyetlerini derin bir resesyon sinyaliyle karşı karşıya bırakmıştır.
Anahtar Kelimeler: Euro Bölgesi Ekonomi, PMI Verileri, Jeopolitik Riskler, Enflasyon, Resesyon Riski
