IRGC’den ‘anlaşma ihlali’ vurgusu
İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), ABD-İran müzakerelerinin seyrini etkileyen bir gelişme olarak, Washington’un son iki günde düzenlediği saldırıların ‘İslamabad Mutabakat Zaptı’nın 1. maddesini ihlal ettiğini ileri sürdü. Açıklamada, bu süreçlerin ‘tamamıyla durmasına yol açacağını’ duyurulurken, anlaşmaları ihlal eden gemilere geçmiş dönemlere kıyasla çok daha sert karşılık verileceği ve ‘ezici’ bir misillemenin öngörüldüğü kaydedildi.
Haftasonundaki tırmanmanın doğrudan tetikleyicisi olarak, ABD’nin İran’a atfettiği cumartesi günü M/T Kiku’ya yönelik insansız hava aracı saldırısı gösterildi. Panama bayraklı ham petrol tankeriyle ilgili olayın ardından, bölgedeki gelişmeler hızlandı.
CENTCOM’dan Hürmüz çevresinde operasyon
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı ve çevresinde İran’a ait olduğu belirtilen askeri hedeflere yönelik hava saldırıları düzenlediğini aktardı. Paylaşılan bilgilere göre operasyon kapsamında keşif altyapısı, hava savunma mevzileri, SİHA depolama tesisleri ve deniz mayını döşeme kabiliyetleriyle ilişkilendirilen noktalar hedef alındı.
Bunun ardından İran tarafı, Bahreyn’de Salman Limanı’nda konuşlu ABD Beşinci Filosu karargâhına ve Kuveyt’teki Ali Al Salem Hava Üssü’ne balistik füzeler ve SİHA’larla saldırı düzenlediğini bildirdi. Bahreyn İçişleri Bakanlığı, saldırılardan birinin Bahreyn Uluslararası Havalimanı yakınındaki bir konut binasına zarar verdiğini; can kaybı bildirilmediğini duyurdu.
ABD hava faaliyeti ve tırmanma riski
Pazar akşamı Hürmüz Boğazı üzerinde ABD askeri uçuşlarının artması, cumartesi günkü hava saldırılarının ardından İran’ın askeri tesislerine yönelik yeni bir harekât dalgasına hazırlık yapıldığı izlenimini güçlendirdi. Bu durumun, kırılgan görünen ateşkes çerçevesi ve savaşı sona erdirmeye dönük müzakere hattı üzerinde baskıyı artırdığı değerlendiriliyor.
Doha’daki Euronews muhabirlerinin aktardığına göre, Katar başkentinden havalanan ABD Hava Kuvvetleri’ne ait Boeing KC-135R Stratotanker uçağı havada yakıt ikmali faaliyetlerine katıldı. Flightradar24 verilerine göre, Hürmüz çevresinde tur atan çok sayıda ABD uçağıyla aynı bölgeye konuşlandığı ve uçuş güzergâhlarının cumartesi gecesi düzenlenen saldırılarla benzerlik taşıdığı belirtiliyor.
BM uyarısı, görüşmelerin durduğu iddiası
Karşılıklı misilleme dalgasının görüşmeleri zorlaştırdığı ifade edilirken, Wall Street Journal’da yer alan haberde pazar günü itibarıyla müzakerelerin durduğu öne sürüldü.
ABD’nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Mike Waltz, İran’ın Başkan Trump’ın yaklaşımına rağmen karşılık vermeden hedef almaya devam etmesi halinde durumun değişeceği uyarısında bulundu. Waltz’un açıklamalarında, uluslararası deniz taşımacılığına ve ABD üslerine yönelik saldırıların sürmesi durumunda ‘sert karşılık’ mesajı öne çıktı. Aynı gün IRGC sözcüsü Hüseyin Mohebi, Washington’u ‘ikiyüzlü ve güvenilmez’ olmakla suçlayarak, her ihlal girişiminin öncekinin ötesine geçen bir yanıtla karşılanacağını söyledi.
Tahran’ın Hürmüz açıklaması ve güvenli geçiş iddiası
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, Bahreyn ve bölgeyle bağlantılı söyleminde, boğazın önümüzdeki 30 gün boyunca tamamen İran’ın denetiminde kalacağını ve çerçeve anlaşmaya göre su yolunun idaresinden yalnızca Tahran’ın sorumlu olduğunu savundu. İran devlet televizyonu da, gemilerin yönlendirilmesine ilişkin ‘belirlenen güvenli geçiş güzergâhlarını’ duyurdu.
Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), ticari gemilere yönelik saldırılar olarak nitelediği olayların ardından Hürmüz Boğazı’ndaki tehdit seviyesini ‘orta’dan ‘yüksek’e yükseltti. Denizciler için mayın ve deniz temizleme operasyonlarına dair uyarılar da paylaşıldı.
Cumartesi günü ABD Donanması’nın Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi’nin, Umman kıyısı açıklarında genişletilmiş bir denizcilik rotası ilan ettiği ve bunun her iki yönde daha fazla gemi trafiğine imkân tanıdığı belirtildi. Bu adım, İran’ın su yolundaki tek başına yetki iddiasına meydan okuma olarak yorumlandı.
Bu içerik, İnternet üzerinden toplanan bilgilerden yola çıkılarak yeniden yorumlanmıştır. İçeriğin ve görsellerin üretiminde Yapay Zeka sistemleri kullanıldığından dolayı doğruluğunu teyit için mutlaka kendi araştırmanızı yapınız.
Anahtar Kelimeler: ABD-İran müzakereleri, Hürmüz Boğazı, IRGC, misilleme, SİHA
